Bu kitabın oluşturulmasının temel amacı, geniş bir alan olan
hortikültürel terapisi konusunda özellikle Türkçe yazılmış öncül kaynak olarak
yerel literatüre kazandırılması ve öğrendiklerimin paylaşılması olmuştur. Hortikültürel terapisi birçok bilim dalını ve
birçok alanı içermektedir. Bu kitap teoriyi ve pratiği birlikte sunan bir
birikimin ürünüdür. Hortikültürel terapisi sürecinde aktif bir rolü olan terapist,
tedaviyi planlamaktan, seansları geliştirmekten, danışanla etkileşim kurmaktan
ve sonuçları kaydetmekten sorumludur. Bu konuların her biriyle ilgili gereken
teknikler ve beceriler bu kitapta açıklanmıştır. Ayrıca bu kitaptaki bilgiler
terapötik bahçecilik, topluluk geliştirme ve diğer klinik olmayan amaçlar için
bahçeciliği bir araç olarak kullananların becerilerini de geliştirmesine
yardımcı olacaktır. Bunlar ve diğer topluluk bahçıvanlık programları,
hortikültürel terapisi tanımı içinde olmasa da ortak olarak bitki yetiştirmenin
insan yararına olmasını savunmaktadır. Bu kitapta açıklanan temel yöntemlerin
kullanılması, topluluk bahçecilik programı liderlerinin amaçlarını
netleştirmelerine, programlama çabalarına odaklanmalarına ve ölçülebilir
sonuçlar üretmelerine yardımcı olacaktır.
Kitap 8 bölümden oluşmakta olup,
Bölüm 1’de, doğanın iyileştirici etkisi ve geçmişte bu yanan doğanın terapötik
ortamı olarak kullanımı açıklanmıştır. Ayrıca doğa da yapılan farklı terapi
müdahalelerin hortikültürel terapi ile farklılıklarının anlaşılması için doğa
temelli terapi programları ve tanımları bu bölümde ele alınmıştır. Doğa temelli
terapilerden; açık hava macera eğitimi, vahşi yaşam terapi programları, açık
hava deneyimsel terapisi, ekoterapi, çiftçilik ve hayvan destekli terapi
yöntemleri açıklanmıştır.
Bölüm 2’de hortikültürel/bahçe
terapisinin tanımı, terminolojisi, hortikültürel terapisti, hortikültürel
terapisinin amaçları, faydaları, eğitim ve araştırma konuları açıklanmıştır.
Burada, pratisyenlerin çalışmalarını hortikültürel terapisi olarak tanımlayıp
tanımlamayacaklarını bilmelerine yardımcı olmak için hortikültürel terapisi ile
terapötik bahçeçiliğin tanımları ve farklılıkları açıklanmıştır. Ayrıca bu konu
ile ilgili dünyadaki profesyonel kurumlar ve yapılan çalışmalar özet olarak
incelenmiştir. Hortikültürel terapi programlarını şekillendiren sistemler ve
olaylar, program türleri ve kullanıcıların genel tanıtımı ve terapötik bir
ortam olarak bahçıvanlığın önemi üzerindeki düşünceleri bu bölümde
incelenmiştir.
Bölüm 3’te odak noktası terapist-danışan ilişkisi olmuştur ve
etkili bir danışan ve terapist ilişkisini sağlamak için açıklamalar
yapılmıştır. Bu bölümde, arketiplerin, anlatıların ve öznel deneyimin terapötik
bir ilişkinin gelişimini nasıl etkilediği açıklanmıştır. Ayrıca terapötik modeller
ve yaklaşımlar, çok çeşitli hortikültürel terapi programlarına
uygulanabilirlikleri açısından incelenmiştir.
Bölüm 4’te bir hortikültürel terapisi uygulamasında oturumların
bileşenlerini tutarlı ve anlamlı bir program dâhiline entegre etmeye odaklanmıştır.
Stratejik planlamaya dikkat edilmesi olumlu sonuçlar sağlayacaktır. Ayrıca
oturumların süreci, planları nasıl incelnmesi ve değerlendirmesi hakkında bu
bölümde açıklamalar yapılmıştır.
Hortikültürel terapistleri, bir birey veya benzer hedefleri paylaşan
bir grup için bir programa hangi formatı, hedefi veya etkinlikleri dâhil
edeceklerini düşünürken, etkili olma olasılığı yüksek olanları seçmek için
çalışırlar. Bu doğrultuda kanıta dayalı uygulama kavramı ve araştırmada
uygulamayı temellendirmenin yolları bu bölümde incelenmiştir.
Bölüm 5’te hortikültürel terapisinin 3 temel modeli; terapötik,
mesleki ve sağlık modellerine dayalı hortikültürel terapisi açıklanmıştır. Her
bir modelde odak noktaları ve amaçları, bağlam ve uygulamaları ve programlamaların
detayları incelenmiştir. Genel olarak, modellerin arasındaki farlılıklardan
ziyade benzerlikler vardır. Aynı ortamda birden fazla model uygulanabileceğini
de belirtmek önemlidir.
Bu bölümde, hortikültürel terapisi programlamasında mesleki modelin
kullanımı incelenmiştir. Modelin özellikleri açıklanmış ve özellikle engelli
kişiler için kariyer gelişimine ilişkin gerekli bilgiler gözden geçirilmiştir.
Alan ihtiyaçları, program geliştirme, profesyonel iş birliği ve tedavi
süreçleri ile birlikte çeşitli mesleki programlar ve uygulamalar ayrıca
incelenmiştir. Yapılan uygulama örneklerin incelemesiyle bir mesleki
rehabilitasyon yaklaşımının nasıl kurulacağı ve yönetileceği bu bölümde
açıklanmaya çalışılmıştır.
Ayrıca bu bölümde, sağlıklı yaşam bakım modellerine dayanan
hortikültürel terapisi tartışılmıştır. Bu bölümde sağlık kavramının
hortikültürel terapisi ile ilgili tanımı ele alınmış ve sağlıklı yaşam bakım
modellerine dayalı hortikültürel terapisi, diğer modellere dayalı yaklaşımlarla
karşılaştırılmıştır. Sağlıklı yaşam modeline dayalı hortikültürel terapisinin
faydalarına ilişkin teorik temeller ve araştırmaya dayalı kanıtlar tartışılması
ve bu model hortikültürel terapisinin özellikleri ana hatlarıyla belirtilmiş ve
örnek programlar açıklanmasıyla ve bu modelin zorlukları ve fırsatları ele
alınmıştır.
Bölüm 6’de ele alınan belgeleme ve
dokümantasyon türlerine ek olarak, belgelemenin ayrıca başka amaçlar için kullanılabileceği
konusunda açıklamalar getirmiştir.
Hortikültürel terapisi programında sonuçlarının belgelenmesi,
profesyonel hortikültürel terapisi uygulamanın önemli bir parçasıdır. Bu bölüm,
belgelemenin neden önemli olduğunu tartışarak, hortikültürel terapisi program
etkinliğini ve profesyonelliğini sağlamaya yönelik genel yönergeler sunmaya
çalışmıştır.
Bireysel katılımcılara hortikültürel terapisi sağlanırken
kullanılan dokümantasyon türlerinden; değerlendirmeler, müdahale veya tedavi
planları, ilerleme veya gözlem notları, taburcu özetleri ve yazılı ve sözlü
iletişim kayıtlarını sayabiliriz.
Bir hortikültürel terapisi programı herhangi bir terapötik, mesleki
veya sağlıklı yaşam hedeflerine odaklansa da dokümantasyon profesyonel bir
program ile profesyonel olmayan bir program arasında büyük bir fark sağlar.
Dokümantasyon amaçları, mesleki sorumluluk ve yükümlülüklerin yerine
getirilmesi, hizmetlerin ve tedavi sürecinin yazılı bir kaydının sağlanması,
tedavi ekibi veya diğer disiplinlerle iletişimin kurulması, katılımcıların
ilerlemesinin izlenmesi, sonuçların gösterilmesi ve bazı düzenleyici veya
akreditasyon kuruluşlarının gerekliliklerini yerine getirilmesi olmuştur.
Birçok sağlık bakım, rehabilitasyon ve eğitim ortamında yerel ve
devlet yasalarına göre belgeleme zorunludur. Her belirli ortamın düzeyini ve
akreditasyon kuruluşlarının özel kurallarını bilmek, dokümantasyon standartları
ve gerekliliklerin karşılamasını açısından hayati önem taşımaktadır. Etik
uygulamada, dokümantasyon yükümlülüklerini yerine getirmek için zaman ve çaba
harcamayı gerektirir. Dokümantasyon düzenlemelerin zamanında yapılması ve
kapsamlı bir şekilde yerine getirilmemesi, yasal ve mali açıdan ciddi sonuçlara
neden olabilir. Avrupa ve Amerika’da yapılan çalışmalarda sigortacılar ayrıca
hortikültürel terapi hizmetleri için geri ödeme yapmadan önce ilgili belgeleri
isteyebilir. Dokümantasyondaki detaylara verilen dikkat, sağlanan hizmet ve
bakımın kalitesini gösterecektir.
Bu bölümde ele alınan belgeleme ve dökümantasyon türlerine ek
olarak, belgeleme ayrıca başka amaçlar için toplanabileceği ve
kullanılabileceği konusunda açıklamalar getirmiştir. Örneğin, birçok tesiste
kalite güvencesi ve performans iyileştirmesi için süreç izleme prosedürleri
kullanılabilir. Dokümantasyon ayrıca, belirli bir bahçecilik programı veya alan
hizmetlerinin iyileştirmesini amaçlayan programlar için de faydalı olabilir.
Ayrıca, yazılı belgeler hortikültürel terapisinin değeri ve yararları ile
ilgili kanıtları artırmak için araştırma amacıyla toplanabilir, ölçülebilir,
tanımlanabilir ve raporlanabilir. Bunun gibi çalışmalar, hortikültürel
terapisinin profesyonel imajını ve mesleğin görünürlüğünü geliştiecektir.
Bölüm 7’de hortikültürel terapisi
program yönetimi tartışılmış ve çok çeşitli ortamlarda programların etkin bir
şekilde koordinasyonunu kolaylaştıracak araçlar incelenmiştir.
Bu bölüm hortikültürel terapisi program yönetimini tartışmış ve çok
çeşitli ortamlarda programların etkin bir şekilde koordinasyonunu
kolaylaştıracak araçları incelemiştir. Ayrıca bu bölümde bir hortikültürel
terapistinin yönetim rolünün ne olduğu, program hedefleri nasıl geliştirildiği,
personeli, gönüllüleri ve stajyerleri nasıl yönetilmesi, programlama
sitelerinin yönetimi ve güvenliği nasıl olduğu, etkili pazarlama hususları,
stratejik program değerlendirmesi ve bütçeleme hususları ele alınmıştır.
Son olarak Bölüm 8’de hortikültürel
terapisi mesleğinin gelişimi için yapılması gerekenler ve mevcut zorluklar ve
sınırlandırmalar açıklanmıştır.