Bu tez çalışması, huzurevindeki yaşlılara uygulanan bahçecilik
faaliyetlerinin psikolojik iyi oluş ve depresyona etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür.
Çalışma süreci başlamadan önce gerekli etik ve idari izinler tamamlanmıştır.
Çalışmada kullanılan ölçme araçları için ilgili ölçek sahibi
araştırmacılarından kullanım izinleri alınmıştır. Ardından bağlı bulunulan kurumlardan
uygulama izni temin edilmiştir. Tez çalışmasının yapıldığı üniversitede ilgili
etik kurul onayı alınarak araştırmanın bilimsel ve etik uygunluğu sağlanmış,
katılımcılara araştırmanın amacı, süreci ve gönüllülük esasları açıklanarak
onamları alınmıştır. Uygulama sürecine geçilmeden önce araştırmanın yürütülmesi
için gerekli hazırlıklar yapılmış, ilgili üniversitenin bilimsel araştırma
projeleri koordinasyon birimi desteği ile bahçecilik faaliyetlerinde
kullanılacak materyaller temin edilmiştir. Çalışmaya katılan 46 yaşlı bireye ön
testler uygulandıktan sonra 23 kişi deney ve 23 kişi kontrol grubu olmak üzere
rastgele olarak iki ayrı gruba atanmıştır. Uygulamaların gerçekleştirileceği
botanik alan düzenlenmiş, etkinliklerin güvenli ve uygun bir ortamda
yürütülmesi için planlamalar yapılmıştır. Deney grubunda yer alan
katılımcıların uygulama alanına ulaşımları organize edilmiş, her oturum
öncesinde ortam hazırlıkları tamamlanmıştır.
Uygulamalar toplam 12 hafta boyunca haftada bir oturum
olacak şekilde yürütülmüştür. İlk hafta huzurevinde gerçekleştirilen oturumda
bahçecilik faaliyetlerinin tanıtımı yapılmış, katılımcılara sürecin içeriği,
yapılacak etkinlikler ve uygulama süreci hakkında genel bilgilendirme
verilmiştir. İkinci ve üçüncü haftalarda botanik bahçede saksı tasarımı
etkinliği gerçekleştirilmiş, katılımcılar saksıların hazırlanması, düzenlenmesi
ve bitkilendirilmesi sürecine aktif olarak katılmıştır. Dördüncü haftada
bitkilerden çelik alma ve bitkilendirme (dikim) uygulamaları yapılmış,
bitkilerin çoğaltılması ve toprağa yerleştirilmesi süreçleri uygulamalı olarak
gerçekleştirilmiştir. Beşinci haftada ekim/dikim izleme süreci devam ederken
tohum toplama ve bitkilendirme (ekim) çalışmaları yapılmış, katılımcılar
tohumların elde edilmesi ve yeniden ekilmesi sürecine dahil edilmiştir. Altıncı
haftada ekim/dikim izleme sürdürülmüş ve bahçede yürüyüş etkinliği
gerçekleştirilerek katılımcıların bitkilerin gelişimini yerinde gözlemlemeleri
sağlanmıştır. Yedinci haftada ekim/dikim izleme ile birlikte tohum bombası
yapımı etkinliği uygulanmıştır. Sekizinci haftada ekim/dikim izleme devam etmiş
ve hazırlanan tohum bombalarının doğaya atılması sağlanmıştır. Dokuzuncu
haftada ekim/dikim izleme sürecine ek olarak doğada fotoğraf çekimi etkinliği
gerçekleştirilmiş, katılımcılar çevredeki doğal unsurları gözlemleyerek kayıt
altına almıştır. Onuncu ve on birinci haftalarda ekim/dikim izleme ile birlikte
teraryum tasarımı yapılmış, katılımcılar küçük ölçekli bitki düzenlemeleri
oluşturarak uygulamaya katılmıştır. On ikinci haftada ekim/dikim izleme süreci
devam ederken çiçek aranjmanı etkinliği gerçekleştirilmiş ve uygulama süreci
tamamlanmıştır.
Uygulama sürecinin tamamlanmasının ardından son test
ölçümleri yapılmıştır. Katılımcıların psikolojik iyi oluş ve depresyon
düzeylerindeki değişim değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, bahçecilik faaliyetlerine
katılan deney grubunda psikolojik iyi oluş düzeylerinin arttığını ve depresyon
düzeylerinin azaldığını göstermiştir. Uygulamaların aynı zamanda katılımcı
memnuniyeti açısından da yüksek düzeyde değerlendirildiği belirlenmiştir. Genel
olarak bulgular, bahçecilik faaliyetlerinin yaşlı bireylerin ruhsal durumları
üzerinde olumlu yönde değişim oluşturduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak
düzenli ve planlı şekilde yürütülen bahçecilik faaliyetlerinin yaşlı bireylerin
psikolojik durumlarına olumlu katkı sağladığı ve bu tür uygulamaların kurum
temelli yaşlı bakım süreçlerine entegre edilebilecek nitelikte olduğu
değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda benzer çalışmaların farklı gruplarda
tekrarlanması, kurumlarda bu tür etkinliklerin yaygınlaştırılması ve bakım
süreçlerinde görev alan sağlık profesyonellerinin bu uygulamalar konusunda
desteklenmesi önerilmektedir.
